RBAC

Czym jest RBAC?

RBAC (Role-Based Access Control) to model autoryzacji (formalnie opisany w normie ANSI INCITS 359-2004), w którym uprawnienia nie są przypisywane poszczególnym użytkownikom, ale zdefiniowanym rolom — a użytkownikom przypisywane są role. Dzięki temu przy zmianie stanowiska pracownika wystarczy zmienić mu rolę zamiast przestawiać dziesiątek uprawnień indywidualnie.

Standardowy model RBAC ma cztery poziomy:

• Użytkownicy — konkretni pracownicy
• Role — np. „Księgowa”, „Handlowiec”, „Kierownik produkcji”
• Uprawnienia — atomowe operacje (czytaj fakturę, wystaw fakturę, usuń klienta)
• Relacje — jakie uprawnienia przysługują jakiej roli

Zaawansowane warianty:

• Hierarchiczny RBAC — role dziedziczą uprawnienia (Młodszy księgowy ⊂ Starszy księgowy ⊂ Kierownik księgowości)
• Constrained RBAC — rozdzielenie obowiązków (Separation of Duties): np. ta sama osoba nie może wystawić faktury i jej zapłacić
• Dynamic RBAC — role aktywne w zależności od kontekstu (czas, miejsce, projekt)

Kiedy ma zastosowanie

RBAC to podstawowy model autoryzacji w każdym poważnym oprogramowaniu B2B. Jego ograniczenie: w złożonych scenariuszach (np. „ten użytkownik ma dostęp tylko do swoich klientów w regionie X”) pojawia się eksplozja ról — tu pomaga ReBAC lub ABAC.

Zob. stronę Bezpieczeństwo i stronę API.

Powiązane pojęcia

• ReBAC — zaawansowany model dla złożonych scenariuszy. Zob. /pl/slownik/rebac.
• SSO — uwierzytelnianie, RBAC to autoryzacja. Zob. /pl/slownik/sso.
• GDPR/RODO — RBAC ogranicza dostęp do danych osobowych. Zob. /pl/slownik/gdpr.
• ISO 27001 — Annex A.5.15 wymaga zarządzania dostępami. Zob. /pl/slownik/iso-27001.

W Modulario

Modulario używa modelu hybrydowego — RBAC jako podstawy i ReBAC dla bardziej złożonych scenariuszy (np. „widzę tylko dokumenty projektów, w których jestem w zespole”). Role można dostosowywać na poziomie modułu — księgowa może mieć pełny dostęp do Fakturacji, ale tylko odczyt w CRM.

Modulario w konsoli administracyjnej wyświetla macierz uprawnień — przejrzystą tabelę, która rola ma dostęp do jakiego modułu i jakich operacji. Audyt względem ISO 27001 ma dzięki temu pracownik prosty materiał zamiast przeszukiwania kodu lub konfiguracji XML.